Input your search keywords and press Enter.

सदरमुकामका लागि रुकुमकोटको विकल्प खोजिनु हुन्न

प्रकाश ओली
४० बर्षपछि सदरमुकाम पाएका रुकुमकोट सहित जिल्लाका ३१ मध्य १९ वडाका जनताहरु बर्षदिनदेखि चैनले सुतेका छैनन् । २०३० सालमा साविक रुकुम जिल्लाको सदरमुकाम रुकुमकोटबाट मुसीकोट ल्याइएपछि अन्यायमा परेका त्यस क्षेत्रका जनताको मुहारमा झण्डै ४० बर्षपछि खुशीको सञ्चार भएको थियो । रुकुमपूर्व अलग्गै जिल्ला बनेपछि शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारले रुकुमकोटलाई सदरमुकाम बनाएपछि हर्षित भएका त्यस भेकका जनता निरास छन् । २०७४ असोज १९ मा विधिवत जिल्लाको काम सुरु भएको रुकुमकोट नै जिल्लाको सदरमुकाम हो भन्नेमा सायद कोही पनि फरक बुझाइमा थिएनन् । २०७४ माघ ११ गते बसेको देउवा नेतृत्वकै मन्त्री परिषदले रुकुमपूर्वको जिल्ला सदरमुकाम अन्यत्रै सार्ने निर्णय गरेपछि १९ वडाका जनता चिन्तामा छन् । बषौंपछि पाएको खुशी खोसिने चिन्तामा जनताहरु छन् । अघिल्लो बर्षको माघ ११ यता जनताहरु समस्यामै छन् । अदालतमा विचाराधिन मुद्दाको कारण अन्यौलता बढ्दै गैरहेको छ । पेशि सर्दा सर्दा घर्किरहेको समयदेखि आत्तिनु अस्वभाविक भएन ।

रुकुमकोट किन सदरमुकाम
२०७४ असोज १९ गते तत्कालिन गृहमन्त्री जनार्दन शर्माले रुकुमकोट छिप्रिदमा औपचारिक कार्यक्रमकाबीच जिल्ला स्थित कार्यालयहरुको उद्घाटन गर्नुभएसंगै रुकुमपूर्वको सदरमुकाम रुकुमकोट भैसकेको हो । जिल्ला समन्वय समिति, जिल्ला प्रशासन कार्यालय, जिल्ला प्रहरी कार्यालय, राष्ट्रिय अनुसन्धान कार्यालयहरु एकै दिन, एकै साथ स्थापना भए, सञ्चालनमा आए । एक हिसावले जिल्लामा रहने कार्यालय रुकुमकोटमै स्थापना हुनुले पनि सदरमुकाम रुकुमकोट भयो भन्नेमा कसैले शंका गरेनन, गर्न जरुरी पनि भएन । त्यस अघि पनि त्यस क्षेत्रका जनतालाई लक्षित गरी राखिएको इलाका प्रशासन कार्यालयले सबैलाई पुगेकै थियो । सबैले सजिलो मानेकै थियौं । इलाका प्रशासन कार्यालय हुँदा ठिक र जिल्ला प्रशासन कार्यालय हुँदा बेठिक भन्ने पनि कही हुन्छ र ? रुकुमकोट सदरमुकाम हुनुपर्ने आधार र कारण यत्तिमा मात्रै सीमित छैन । सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो संरचना । जिल्ला प्रशासन, र जिल्ला समन्वय समितिको पूरानै भएपनि भवन आफ्नै छ । जिल्ला प्रहरीले आफ्नै भवनबाट कार्य सम्पादन गर्दै आएको छ । कुरा कहा सकिन्छ र ? जिल्ला अदालतको काम रुकुमकोटबाट भैरहेको छ । यत्तिमात्रै होइन रुकुमकोट जिल्ला अदालतका लागि सिस्ने गाउपालिकाको सिफारिसमा दिइएको १५ रोपनी जग्गा अदालतका नाउमा पास भैसक्यो । नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरीका लागि जग्गा तयार छ संरचना बनाएर उनीहरु स्थायी रुपमा बस्दैछन् ।

उनीहरुका लागि पनि जग्गा उपलब्ध भैसकेको छ । नेपाली सेनालाई ७० रोपनी, सशस्त्र प्रहरीलाई ४० रोपनी सार्वजनिक जग्गा दिएको छ । नेपाल प्रहरीलाई ३३ तथा जिल्ला कारागारलाई ३० रोपनी सार्वजनिक जग्गा दिन सिफारिस गरेको सिस्ने गाउ कार्यपालिकाले जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयलाई १२ रोपनी जग्गा सिफारिसको निर्णय गरिसकेको छ । यसको मतलव सदरमुकाम अब रुकुमकोट कायम हुन समस्या छैन भन्ने हो । रुकुमकोट जिल्लाको ठूलो बजार हो । कर्मचारीलाई डेरा बस्न । सेवाग्राहीलाई खान बस्नको समस्या पर्दैन । प्रशासनिक ठाउ सजिलोमै हुनुपर्छ । त्यो मापदण्ड रुकुमकोटले पूरा गरेको छ । डेढ बर्षयता रुकुमकोटले सदरमुकामको अभ्यास पनि राम्ररी गरिसकेको छ । यसअवधिको अभ्यास र परीक्षाबाट रुकुमकोट सदरमुकामका लागि योग्य मात्रै होइन राम्रो अंक सहित पास नै भैसक्यो ।
यो बीचमा भौगोलिक सेन्टरको कुरा धेरै चल्यो । कतिपय ठाउ, परिवेश, सन्दर्भमा केन्द्रको कुरा उठ्नु स्वभाविक छ । मिलेसम्म केन्द्र पार्नु पनि पर्छ । यसमा सहमत नहुने हरु कमै होलान । तर भूगोल केन्द्रभागमा पर्छ मात्रै भनेर अरु सबै कुरालाई गौन ठान्नु गलत हो । रुकुमपूर्वको सन्दर्भमा भूगोलको केन्द्र भन्दा पनि अरु कुराको केन्द्र महत्वपूर्ण हो जस्तो लाग्छ । सबै कुरा साथ दिदा भूगोलको केन्द्र ठिक छ अन्यथा अन्य कुराको केन्द्र नै महत्वपूर्ण हुन्छ, हुनुपर्छ पनि । संरचना, भूगोल, पाएक पर्ने हिसावले पनि रुकुमकोटको विकल्प खोजिनुहुन्न । साविकको रुकुममा के मुसीकोटको भूगोल केन्द्रमै थियो र ? न अहिले रुकुम पश्चिमको सदरमुकाम मुसीकोट केन्द्रमा छ । तर समस्या छैनन नि । मुसीकोटमा सबै संरचना छन, सबै व्यवस्थापन भएको छ । भूगोल केन्द्रमा परेन भनेर के सदरमुकाम सार्नुपर्छ भन्दा उपयुक्त होला त ? हाम्रै प्रदेश राजधानीको कुरा गरौं न अस्थायी राजधानी बुटवल के केन्द्रमा पर्छ । बुटवलमै स्थायी राजधानी कायम भयो भने भौगोलिक केन्द्र मिल्दैन भनेर हुन्छ । त्यसका लागि सरकारले सबै व्यवस्थापनको काम गर्ला । न संघीय राजधानी नै नेपालको भूगोलको केन्द्रमा छ । त्यसैले भूगोल केन्द्रमा छ भन्दैमा अरु सबै कुरालाई गौण ठान्ने प्रवृत्ति छाड्न वित्तिकै सदरमुकामका लागि रुकुमकोटको विकल्प छैन भन्नेमा सबै सहमति हुन बेरै लाग्दैन । तीन गाउपालिका सिस्ने, भूमे र पुथाउत्तरगंगा गाउपालिकाका पदाधिकारीले जिल्ला समन्वय समिति मार्फत रुकुमकोट नै सदरमुकाम ठिक छ भनेर त्यसै लेखि पठाएका हुन् र ? जननिर्वाचित पदाधिकारीले भूगोलको केन्द्रलाई भन्दा अन्य कुराको केन्द्रलाई प्राथमिकता दिएर रुकुमकोट नै सदरमुकाम ठिक छ भनेर सिफारिस गरेका हुन् । यसका कारण पनि सदरमुकामका लागि रुकुमकोटको विकल्प खोजिनु हुन्न ।

सदरमुकामको सन्दर्भमा आनन्दले बसेका जनतालाई राजनीतिक कोपभाजनमा पारेर राजनीति गर्न खोजिएको कुरामा सबै चनाखो हुन जरुरी छ । चैनले बसेका, मनमस्तिष्क मिलेका, चुलाधेलो, आगोपानी, मेला चौतारामा मिलेका मन फटाउने गरी गरिएको निर्णय जनताको विपक्षमा छ । यसो भनिरहदा अन्य क्षेत्र र समुदायका मान्छेले अधिकार पाउनुहुँदैन भन्न भने विल्कुल खोजिएको छैन । अधिकार सम्पन्न स्थानीय तह छन, त्यसबाट पनि जनताका धेरै काम हुन्छन् ।

Share Button

First and best news portal from rukum for world.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *